حسين مير حيدر

177

معارف گياهى ( فارسى )

7 . در روسيه نيز از گونه‌هاى درختان از خانوادهء كاج بخصوص از Pinus sylvestris L . تربانتين گرفته مىشود كه در بازار به نام تربانتين روسى معروف است . 8 . تربانتين هند : از گونه‌هايى از درختان خانوادهء كاج از جمله از Pinus roxburghii Sargent كه مترادف آن P . longifolia Roxb . مىباشد گرفته مىشود . اين كاجها در دامنه‌هاى هيماليا مىرويند . از انواع كاجها گونه‌هاى P . halepensis ( كاج حلب ) و P . eldarica Medw . ( كاج تهران ) در سطح گسترده‌اى در ايران كاشته مىشود بخصوص كاج تهران كه رشد خوبى دارد . ضمنا از گونه‌هاى ديگرى مانند P . maritima و P . sylvestris و P . roxburghii ( كاج كاشفى كه در لاهيجان كاشته شده است ) و برخى ساير گونه‌ها در قطعاتى كوچك در نواحى مختلف ايران كاشته شده‌اند كه داراى تربانتين هستند ولى تعداد آنها تا آن حد كه از نظر استخراج تربانتين اقتصادى باشد ، نيست . شيره‌هاى گياهى ديگرى نيز هست كه از نظر ساختمان از رزينهاى روغنى مىباشند ولى از درختان سوزنىبرگ خانوادهء كاج نيستند و از درختان پهن‌برگ و ساير انواع درختان گرفته مىشوند ، كه به‌طور مختصر در زير شرح داده مىشود . 1 . رزين روغنى معطّر بلسان كه از نظر خواص دارويى و فيزيكى شباهت زيادى به بعضى تربانتيها دارد و حتى اغلب در بازار به نام « تربانتين مكّى » نيز عرضه مىشود . اين رزين روغنى از درخت پهن‌برگى از خانوادهء Burseraceae به نام علمى Balsamodendron opobalsamum Kunth گرفته مىشود و به بلسان در بازار معروف است . مشخصات و خواص آن مشروحا در اين كتاب تحت عنوان « بلسان مكه » آمده است . تربانتين ديگرى نيز به نام تربانتين شيو هست كه به انگليسى Chian turpentine و به فرانسوى Terebenthine de chio گفته مىشود . شيو نام يكى از جزاير يونان است . اين تربانتين از درختى از خانوادهء پسته Anacardiaceae به نام علمى Pistacia terbinthus L . گرفته مىشود و آن را « سقز سفيد » نيز مىنامند . تربانتين شيو رزين روغنى است كه در آن در حدود 12 درصد اسانس وجود دارد و اسانس آن شامل دى - پينن « 1 » و دى - پنتن و بورنئول « 2 » است .

--> ( 1 ) . d - Pinene ( 2 ) . Borneol